Xin chào Sao Hỏa và một cuộc đua tay đôi

--
Web Techviewz có bài: Xin chào Sao Hỏa và một cuộc đua tay đôi Sáng ngày 15-5, cả Trung Quốc thức tỉnh. Trên khắp các mặt trận truyền thông đều xuất hiện bốn chữ “Xin chào, sao Hỏa”. Tàu thăm dò Thiên Vấn-1, quay xung quanh hành tinh đỏ từ ngày 10-2, đã đột ngột thay đổi quỹ đạo và thả vào bầu khí quyển một tàu đổ bộ mang theo robot tự hành Chúc Dung.

Sáng ngày 15-5, cả Trung Quốc thức tỉnh. Trên khắp các mặt trận truyền thông đều xuất hiện bốn chữ “Xin chào, sao Hỏa”. Tàu thăm dò Thiên Vấn-1, quay xung quanh hành tinh đỏ từ ngày 10-2, đã đột ngột thay đổi quỹ đạo và sẽ cho vào bầu khí quyển một tàu đổ bộ mang theo robot tự hành Chúc Dung.

9 phút dữ dội mất liên lạc kết thúc, đánh dấu khoảnh khắc Trung Quốc là quốc gia thứ 2 đáp xuống thành đạt một tàu thăm dò xuống sao Hỏa. Một nỗ lực cực kỳ ấn tượng, nhưng với Mỹ, đây lại là một câu chuyện khác.

Ám ảnh quá khứ

Thiên Vấn-1 là nỗ lực thứ 2 sau thất bại của sứ mệnh Huỳnh Hoả-1 từ năm 2011. Chủ tịch Tập Cận Bình gọi sự kiện đáp xuống là bước tiến quan trọng đối với sứ mệnh liên hành tinh của khoa học Trung Quốc, để lại dấu ấn đầu tiên của Bắc Kinh trên bề mặt sao Hỏa, đồng thời khẳng định sức mạnh không gian đến từ “một thế lực mới”. Việc Trung Quốc lần trước mắt có 1 tàu thăm dò tiếp cận thành đạt bề mặt hành tinh đỏ giáng một đòn mạnh vào chính quyền đương nhiệm Joe Biden, rằng Mỹ không còn độc quyền nắm giữ không gian vũ trụ nữa.

Đối với thượng nghị sĩ Angus King, Bắc Kinh đang dần trở thành một thân thế đối chọi với Washington, đến mức ông tin rằng cuộc đua không gian lúc này chỉ là trận chiến tay đôi Mỹ-Trung. Trong cuộc họp báo với chính quyền, Augus King đã miêu tả việc Trung Quốc sờ tay tới sao Hỏa không khác gì “nỗi nhục Sputnik” của Mỹ. Chúng ta quay ngược thời gian hơn 6 thập kỷ trước, khi Liên Xô phóng thành công lên quỹ đạo về tinh Sputnik đầu tiên của nhân loại, khiến Washington “nghẹt thở”, làm chao đảo chính trường Mỹ bấy giờ. Cơn bấn loạn tạo nên một dấu ấn khó chịu đối với Washington, bởi lẽ Moscow đã vượt mặt họ để khai mào 1 cuộc đua không gian kéo dài đến tới ngày nay.

Và giờ, Mỹ tiếp tục nhìn Trung Quốc nhẹ nhàng đáp lên sao Hỏa, như gửi tới một lời thách thức: không gian không của riêng ai! Người Mỹ, nhất là giới chính khách, như Augus King chẳng hạn, có vẻ hân hoan sau 9 phút kinh hoàng khi tàu thăm dò Thiên Vấn-1 mất tín hiệu. Thế nhưng, thế trận không gian hành tinh đỏ “không thể phá vỡ” của Mỹ đã biết thành chọc thủng khi Trung Quốc phát biểu “chạm chân” xuống bề mặt sao Hỏa. Augus King nhắc lại cho báo giới về ký ức tiếng beep Sputnik “made in Moscow” nối dài xuất hiển thị trên các kênh vô tuyến sóng ngắn, cảnh báo Mỹ sẽ bước vào một kỷ nguyên mới với thứ động lực ghê gớm để đánh gục Trung Quốc.

Dư âm Sputnik những tưởng lùi vào dĩ vãng, thời bây giờ lại tái xuất. Augus King chú trọng tới cái tên CNSA – Cục Không gian quốc gia Trung Quốc, cực kỳ kín tiếng so với NASA của Mỹ hoặc ESA của Châu Âu. Nếu như Liên Xô cũ khởi xướng kỷ nguyên “made in Moscow”, thì CNSA hoài bão biến Trung Quốc trở thành một cường quốc vũ trụ từ các năm 2000. Còn nhớ, Trung Quốc “khiêu khích” Mỹ bằng những nhiệm vụ Thần Châu, trạm vũ trụ Thiên Cung, hay lần hạ cánh trước mắt đến mặt bị che khuất của Mặt Trăng, cùng theo với thử nghiệm sinh học ngoài trái đất đầu tiên tháng 1/2019 do tàu thăm dò Hằng Nga 4 thực hiện.

Nhiệm vụ Thiên Vấn-1 bộc lộ năng lực và trình độ khoa học rất cao, đồng thời sự kín đáo của Trung Quốc về chương trình không gian khiến Mỹ dè chừng trước ước mơ quyền bá chủ không gian, đi đôi với tái thiết một thế giới đa cực ở địa cầu nơi Bắc Kinh đóng một vai trò quyết định. Nghị sĩ King dè chừng, lo ngại cho an ninh quốc gia. Bởi lẽ, một khi Bắc Kinh đã đặt được chân lên sao Hỏa cách Trái Đất hơn 200 triệu km, sẽ không hề có chuyện nhân từ khi đột nhập vào nước Mỹ bằng mọi cách.

Xin chào Sao Hỏa và một cuộc đua tay đôi            

Nổi tiếng với các phát ngôn chỉ trích cựu Tổng thống Trump, Augus King cảnh báo chính quyền đương nhiệm về sức mạnh không gian của Bắc Kinh .

Không chỉ là khoa học

Chạy đua không gian, nếu ai bảo rằng chỉ vì mục tiêu nghiên cứu khoa học, thì chưa thể đủ. Trong vòng ba tháng, Mỹ và Trung Quốc cho thế giới nhiều khoảnh khắc nghẹt thở khi tàu thăm dò Perseverance chạm đất hành tinh đỏ, rồi “người bạn” Thiên Vấn-1 tới trễ sau hơn 3 tháng. Hai ông lớn đang ra uy cùng nhau trên sao Hỏa, khơi mào trận chiến chất xám chưa cần sử dụng đến vũ lực. Phía sau khoa học, là cả 1 trận chiến về chính trị, mà công nghệ chỉ như công cụ hỗ trợ tham vọng, tiền bạc và mưu toan chiến lược.

Hãy nghĩ tới nhà thám hiểm Ferdinand Magellan, Christopher Columbus, Francis Drake hay John Cabot, đi tới khám phá những vùng đất mới, nhưng vì mục tiêu trao đổi hàng hoá và tìm kiếm cơ hội mở rộng ảnh hưởng của quốc gia mình vượt khỏi biên thuỳ nhỏ bé. Chúng ta có suy nghĩ rằng việc phát giác ra những thú vị dọc đường thám hiểm chỉ đơn thuần là “ngẫu nhiên” mà thôi. Ngay cả những lúc Charles Darwin bước vào hành trình của con tàu Beagle, bản thân ông không cho là mình sẽ thu lượm được trí thức khoa học mới mẻ, khi mục đích của chuyến đi lại là vẽ lại bản đồ phục vụ giao thương.

Washington từng sống trong ánh hào quang của chương trình Apollo, với những sứ mệnh khốc liệt lên Mặt Trăng và sao Hỏa. Kỷ nguyên Apollo chấm dứt, Mỹ bỗng nhiên chững lại, công nghệ trở nên “đuối” sau nhiều thất bại thử nghiệm, rồi huỷ bỏ một số dự án thực lực như chương trình Constellation (Chòm sao). NASA từng phát biểu đưa nhân loại lên tiểu hành tinh vào sau năm năm nữa, và lên sao Hỏa trong số năm 2030. Tuy nhiên, người Mỹ tỏ ra ngờ vực sự thành đạt của tham vọng quá đỗi ngoài sức tưởng tượng này. Truyền thông chỉ trích chính quyền “lan man và cẩu thả” với đồng loạt kế hoạch… trên trời, mà thiếu đi sự tập trung cần thiết cho chương trình sao Hỏa, vốn dĩ là “mảnh đất hứa” mà Bắc Kinh đang thầm lặng khai thác suốt lâu năm qua.

Quan hệ Mỹ-Trung đang đóng băng, rồi sẽ làm sao khi Thiên Vấn-1 đã bước đầu hoàn thành nhiệm vụ trên bề mặt sao Hỏa? Trong căn phòng làm việc, nghị viên Augus King theo dõi mọi thông tin về Thiên Vấn-1, với đồng nghiệp, âm thầm gật đầu rằng người Mỹ cũng có thể sẽ cảm thấy thất bại cay đắng, cho dù tức giận vì Bắc Kinh đang ở ngay phía sau Washington trong cuộc đua không gian. Chiến tranh lạnh giữa hai cường quốc vẫn còn đó, nguy cơ sẽ lại lạnh thêm sau thành đạt mới này.

Không thể bị nỗi nhục của Nga trong quá khứ ám ảnh, Mỹ tiếp tục rải tiền cho nghiên cứu, và thầm lặng tiến hành những chương trình không gian núp bóng dân sự. Thành công Thiên Vấn-1 biến chuyến làm việc với Bộ Tư lệnh không gian Mỹ của Augus King trở nên cực kỳ căng thẳng. Mọi thông tin về hành trình Thiên Vấn-1 đều được Washington theo sát từng giây, và rằng sứ mạng sao Hỏa thành đạt này đã khiến Joe Biden nghĩ đến vài thay đổi chính sách. Theo tiết lộ, ấy là tăng cường sức mạnh cho Lực lượng Không gian, gia tăng quân số lên 16.000 binh sĩ với ngân sách hằng năm là 15,4 tỉ USD. Theo giới phân tích, chiêu bài này còn có vẻ hợp lý trong bối cảnh đe dọa tình báo do thám không gian từ Trung Quốc (và Nga) trở nên cấp bách hơn lúc nào hết.

Xin chào Sao Hỏa và một cuộc đua tay đôi            

Dấu ấn của Thiên Vấn-1 trên sao Hoả khẳng định sức mạnh không gian tới từ “một thân thế mới”.

Cái bắt tay mơ hồ

Cách đây chỉ hai tháng, cuộc gặp song phương tại Anchorage (Alaska) chứng kiến sự đối đầu gay gắt, và quan trọng hơn hết là câu trả lời trả “đanh thép” của Trung Quốc. Chủ nhiệm Văn phòng Ủy ban Công tác đối ngoại Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, Dương Khiết Trì, phát biểu Trung Quốc sẽ ngăn chặn hùng mạnh bất kỳ nỗ lực nào của chính quyền Biden nhằm can thiệp vào các vấn đề nội bộ của Bắc Kinh bằng động thái trả đũa dứt khoát. Vậy nhưng, sau lần tiếp xúc gần đây với cố vấn an ninh quốc gia Mỹ Jake Sullivan về thành công của sứ mệnh Perseverance, ông Dương lại đổi chiều, muốn hợp tác “để với nhau làm nên lịch sử trong không gian”, với điều kiện Mỹ bộc lộ thiện chí.

Việc Bắc Kinh mở lời khiến truyền thông đồn đại về khả năng “xoa dịu căng thẳng” của mấy con robot vũ trụ. Cách đây gần 50 năm, cuộc ghép nối lịch sử các tàu vũ trụ Soyuz-19 (Liên Xô) và Apollo-18 (Mỹ) vào tháng 7.1975 mở đường cho sự hợp tác không gian giữa hai nước trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh. “Cái bắt tay vũ trụ” đã trở thành một trong các buổi lễ chính trị quan trọng nhất khi ấy, đồng thời đánh dấu sự khởi đầu của mối lương duyên giữa hai cường quốc không gian hàng đầu thế giới. Khi Liên Xô sụp đổ, Nga trở thành đối tác quan trọng thành lập Trạm vũ trụ nước ngoài (ISS), thậm chí tiếp tục duy trì hợp tác không gian với Mỹ, dù quan hệ song phương lạnh nhạt do khủng hoảng Ukraine.

Ngày nay, người lạc quan tin rằng đẩy mạnh hợp tác Mỹ-Trung nên bắt đầu từ chia sẻ dữ liệu viễn thám và giảm thiểu rác không gian thông qua đối thoại chung, kế bên việc tiến hành các dự án thám hiểm vũ trụ có con người, hướng đến mục tiêu xây dựng căn cứ chung trên Mặt Trăng trong thập kỷ tới. Michael Collins của sứ mệnh Apollo 11 từng nói rằng Trái Đất trông thật mỏng manh bên phía ngoài vũ trụ. Và người đồng nghiệp Dương Lợi Vĩ hẳn cũng trải qua cảm giác ấy, trong chuyến đi Thần Châu 5 cách đây 18 năm. Suy nghĩ nhân loại cũng có thể giống nhau, vì thế chẳng có lẽ gì đối đầu không thể nào xoá mờ. Với cả Mỹ và Trung Quốc, hợp tác trong không gian chính là cơ hội để với nhau xây dựng một hành tinh xanh phát triển hơn trong tương lai…

Nguồn: http://antgct.cand.com.vn/Khoa-hoc-Van-Minh/Xin-chao-Sao-Hoa-va-mot-cuoc-dua-tay-doi-642984/ Nguồn: http://antgct.cand.com.vn/Khoa-hoc-Van-Minh/Xin-chao-Sao-Hoa-va-mot-cuoc-dua-tay-doi-642984/

Sao hoa

Nội dung Xin chào Sao Hỏa và một cuộc đua tay đôi được tổng hợp sưu tầm biên tập bởi: techviewz.org. Mọi ý kiến vui lòng gửi Liên Hệ cho techviewz.org để điều chỉnh. techviewz.org tks.

Bài Viết Liên Quan


Bài Viết Khác

--